Romatoloji
Vaskülit Araçları
BVAS v3, VDI ve Beş Faktör Skoru aynı sayfada ayrı hesaplayıcılar olarak çalışır. Sonuçlar birleştirilmez; aktivite, hasar ve prognoz başlıkları ayrı yorumlanır.
Klinik güvenlik uyarısı
Bu araç yalnızca hesaplama yardımcısıdır. Tanı, tedavi, takip ve klinik kararlar hastanın klinik durumu, kurum protokolü ve sağlık profesyonelinin değerlendirmesine göre belirlenmelidir.
BVAS v3
Yeni veya kötüleşen aktif vaskülit bulgularını organ sistemlerine göre işaretleyin. Kategori maksimumları otomatik uygulanır.
Vaskülit Hasar İndeksi (VDI)
Hastalık başlangıcından sonra gelişen ve en az 3 ay kalıcı olan hasar maddelerini işaretleyin.
Beş Faktör Skoru (FFS 2009)
PAN, MPA ve EGPA bağlamında kötü prognostik faktörleri işaretleyin.
Hesaplamada kullanılan kaynaklar
- Mukhtyar C ve ark. BVAS v3 çalışması. Ann Rheum Dis, 2009.
- Exley AR ve ark. Vaskülit Hasar İndeksi çalışması. Rheumatology, 1998.
- Guillevin L ve ark. Beş Faktör Skoru 2009 kohortu. Medicine, 2011.
Klinik semptomlar ve terimler sözlüğü
Romatoloji skorlarında geçen seçili klinik terimlerin kısa açıklamaları.
Aktif inflamasyon ve kronik hasar
Aktivite skorları geri döndürülebilir, yeni veya kötüleşen inflamasyon bulgularını; hasar indeksleri ise kalıcı ve genellikle geri dönüşsüz doku etkilerini özetler.
Palpabl purpura
Basmakla solmayan, parmakla hissedilebilen kırmızı-mor döküntüdür. Küçük damar vaskülitlerinde sık görülen deri bulgularındandır.
Motor mononöritis multipleks
İki veya daha fazla ayrı sinir alanında asimetrik, ağrılı ve akut/subakut motor kayıp ile seyreden periferik sinir tutulumudur.
Episklerit ve üveit
Episklerit yüzeyel sklera çevresi inflamasyonunu; üveit ise görme kaybı riski taşıyabilen daha derin göz içi inflamasyonu ifade eder.
Kriyoglobülinemi
Soğukta çöken immünglobulinlerin varlığıdır. Sjögren sendromunda sistemik aktivite ve lenfoproliferatif risk değerlendirmesinde klinik bağlamla birlikte ele alınır.
Jaccoud artropatisi
SLE'de görülebilen, genellikle pasif hareketle düzeltilebilen, erozyonsuz deforme edici eklem tablosudur.
Avasküler nekroz
Kemik kanlanmasının bozulması sonucu gelişen kemik ölümü ve eklem yüzeyi çökmesi riskidir; hasar indekslerinde kalıcı morbidite olarak puanlanabilir.
Shrinking lung sendromu
SLE ile ilişkili, belirgin parankimal fibrozis olmadan akciğer hacminde azalma ve nefes darlığı ile seyreden özgül pulmoner hasar tablosudur.
Subglottik stenoz
Ses tellerinin altındaki trakea bölümünde inflamasyon ve fibrozise bağlı daralmadır; GPA gibi vaskülitlerde kalıcı KBB hasarı olarak izlenebilir.
Kladikasyon
Damar darlığı veya tıkanıklığı nedeniyle eforla ortaya çıkan ve istirahatle azalan iskemik ağrıdır; ekstremite veya çene kladikasyonu şeklinde görülebilir.
Proteinüri ve idrar silendirleri
Proteinüri glomerüler hasarı; eritrosit veya granüler silendirler aktif renal inflamasyonu destekleyebilen idrar bulgularını ifade eder.
Sensörinöral işitme kaybı
İç kulak veya işitme siniri etkilenmesine bağlı kalıcı işitme kaybıdır; iletim tipi kayıptan farklı olarak hasar indekslerinde kalıcı morbidite olabilir.
Sitopeni
Lökosit, nötrofil, trombosit veya eritrosit serilerinde azalmadır. SLE, Sjögren veya tedavi etkileriyle ilişkili olabilir.
Prematür gonadal yetmezlik
Gonadal fonksiyonun beklenen yaştan önce kalıcı kaybıdır; hastalık veya tedavi ilişkili kalıcı hasar başlığı altında değerlendirilebilir.
Kaynakça: Firestein GS ve ark. Kelley and Firestein's Textbook of Rheumatology, 11. baskı; ACR/EULAR romatoloji terimleri ve hastalık aktivite ölçüm kaynakları.