Yasal Uyarı

drhesap.com'da sunulan tıbbi hesaplama ve tanı araçları, yalnızca tıp profesyonellerinin bilgilendirilmesi ve eğitimine yönelik olup, profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavinin yerini tutmaz; herhangi bir kararın, bağımsız klinik yargı ve hastanın özel durumuna göre alınması esastır.

Romatoloji

Vaskülit Hasar İndeksi (VDI)

Sistemik vaskülitlerde en az 3 ay kalıcı hasar maddelerini VDI ile hesaplar.

Klinik güvenlik uyarısı

Bu araç yalnızca hesaplama yardımcısıdır. Tanı, tedavi, takip ve klinik kararlar hastanın klinik durumu, kurum protokolü ve sağlık profesyonelinin değerlendirmesine göre belirlenmelidir.

  • VDI aktif hastalık bulgularını değil, kalıcı hasarı puanlar; yeni veya kötüleşen aktivite BVAS v3 ile ayrıca değerlendirilmelidir.

Giriş formu

Zorunlu alanları doldurun ve sonucu klinik bağlamla birlikte değerlendirin.

Osteoporoz veya vertebra çökme kırığı

Kas-iskelet ve deri

Avasküler nekroz

Kas-iskelet ve deri

Deforme edici / eroziv artrit

Kas-iskelet ve deri

Alopesi, kalıcı deri ülseri veya skarlar

Kas-iskelet ve deri

Sensörinöral işitme kaybı

KBB

Kıkırdak harabiyeti

KBB

Kronik rinit / sinüzit

KBB

Subglottik stenoz

KBB

Pulmoner hipertansiyon

Pulmoner

Pulmoner fibrozis

Pulmoner

Kavite veya akciğer infarktı skarı

Pulmoner

Angina / miyokard infarktüsü

Kardiyovasküler

Kardiyomiyopati

Kardiyovasküler

Kapak hastalığı

Kardiyovasküler

Periferik nabız kaybı / ekstremite iskemisi

Kardiyovasküler

Barsak infarktı veya cerrahi rezeksiyon

Gastrointestinal

Kronik peritonit

Gastrointestinal

GFR'de belirgin azalma

Renal

Proteinüri >0.5 g/24 saat

Renal

Son dönem böbrek yetmezliği

Renal

Kranial sinir felci / optik atrofi

Nörolojik ve oküler

Periferik nöropati

Nörolojik ve oküler

SVO veya bilişsel bozukluk

Nörolojik ve oküler

Katarakt

Nörolojik ve oküler

Diabetes mellitus

Tedavi ilişkili ve diğer

Malignite

Tedavi ilişkili ve diğer

Gonadal yetmezlik / amenore

Tedavi ilişkili ve diğer

Formül / puanlama açıklaması

VDI maddeleri kalıcı hasar varlığına göre 0 veya 1 puan alır. İşaretlenen hasar maddeleri toplanarak toplam skor elde edilir.

Bu araç nedir?

VDI, sistemik vaskülitlerde hastalık başlangıcından sonra gelişen en az 3 ay kalıcı hasar maddelerini puanlar.

Klinik yorumlama

Sonuç hasar birikimini gösterir; aktif alevlenme veya yeni inflamasyon yükü için BVAS gibi aktivite skorları ayrıca gerekir.

Formül açıklaması

VDI maddeleri kalıcı hasar varlığına göre 0 veya 1 puan alır. İşaretlenen hasar maddeleri toplanarak toplam skor elde edilir.

!Sınırlılıklar

  • Aktif lezyonlar ve geçici bulgular VDI hasarı olarak işaretlenmemelidir.
  • Tedavi ilişkili ve hastalık ilişkili hasar klinik bağlamla ayrılmalıdır.

!Sık yapılan hatalar

  • BVAS ve VDI maddelerini aynı klinik olayı iki farklı anlamda karıştırmak.
  • 3 ay kalıcılık koşulunu sağlamayan bulguları puanlamak.

Örnek hasta

Kalıcı sensörinöral işitme kaybı ve kronik sinüzit hasarı olan hastada ilgili VDI maddeleri işaretlenir.

Kılavuz ve kaynak notları

  • Exley AR ve ark. Vaskülit Hasar İndeksi çalışması. Rheumatology, 1998.

Sık sorulan sorular

Vaskülit Hasar İndeksi (VDI) tek başına klinik karar için yeterli mi?

Hayır. Sonuç yalnızca hesaplama desteğidir; karar hastanın klinik durumu, kurum protokolü ve hekim değerlendirmesiyle verilmelidir.

Sonuç beklenenden farklıysa ne yapılmalı?

Giriş değerleri, ölçüm birimleri ve zamanlaması kontrol edilmeli; klinik uyumsuzluk varsa hesaplama tekrarlanmalı ve hasta yeniden değerlendirilmelidir.

Klinik semptomlar ve terimler sözlüğü

Romatoloji skorlarında geçen seçili klinik terimlerin kısa açıklamaları.

Aktif inflamasyon ve kronik hasar

Aktivite skorları geri döndürülebilir, yeni veya kötüleşen inflamasyon bulgularını; hasar indeksleri ise kalıcı ve genellikle geri dönüşsüz doku etkilerini özetler.

Palpabl purpura

Basmakla solmayan, parmakla hissedilebilen kırmızı-mor döküntüdür. Küçük damar vaskülitlerinde sık görülen deri bulgularındandır.

Motor mononöritis multipleks

İki veya daha fazla ayrı sinir alanında asimetrik, ağrılı ve akut/subakut motor kayıp ile seyreden periferik sinir tutulumudur.

Episklerit ve üveit

Episklerit yüzeyel sklera çevresi inflamasyonunu; üveit ise görme kaybı riski taşıyabilen daha derin göz içi inflamasyonu ifade eder.

Kriyoglobülinemi

Soğukta çöken immünglobulinlerin varlığıdır. Sjögren sendromunda sistemik aktivite ve lenfoproliferatif risk değerlendirmesinde klinik bağlamla birlikte ele alınır.

Jaccoud artropatisi

SLE'de görülebilen, genellikle pasif hareketle düzeltilebilen, erozyonsuz deforme edici eklem tablosudur.

Avasküler nekroz

Kemik kanlanmasının bozulması sonucu gelişen kemik ölümü ve eklem yüzeyi çökmesi riskidir; hasar indekslerinde kalıcı morbidite olarak puanlanabilir.

Shrinking lung sendromu

SLE ile ilişkili, belirgin parankimal fibrozis olmadan akciğer hacminde azalma ve nefes darlığı ile seyreden özgül pulmoner hasar tablosudur.

Subglottik stenoz

Ses tellerinin altındaki trakea bölümünde inflamasyon ve fibrozise bağlı daralmadır; GPA gibi vaskülitlerde kalıcı KBB hasarı olarak izlenebilir.

Kladikasyon

Damar darlığı veya tıkanıklığı nedeniyle eforla ortaya çıkan ve istirahatle azalan iskemik ağrıdır; ekstremite veya çene kladikasyonu şeklinde görülebilir.

Proteinüri ve idrar silendirleri

Proteinüri glomerüler hasarı; eritrosit veya granüler silendirler aktif renal inflamasyonu destekleyebilen idrar bulgularını ifade eder.

Sensörinöral işitme kaybı

İç kulak veya işitme siniri etkilenmesine bağlı kalıcı işitme kaybıdır; iletim tipi kayıptan farklı olarak hasar indekslerinde kalıcı morbidite olabilir.

Sitopeni

Lökosit, nötrofil, trombosit veya eritrosit serilerinde azalmadır. SLE, Sjögren veya tedavi etkileriyle ilişkili olabilir.

Prematür gonadal yetmezlik

Gonadal fonksiyonun beklenen yaştan önce kalıcı kaybıdır; hastalık veya tedavi ilişkili kalıcı hasar başlığı altında değerlendirilebilir.

Kaynakça: Firestein GS ve ark. Kelley and Firestein's Textbook of Rheumatology, 11. baskı; ACR/EULAR romatoloji terimleri ve hastalık aktivite ölçüm kaynakları.